Europejskie poświadczenie spadkowe: kiedy jest potrzebne i jak je uzyskać

Swoboda przemieszczania się, pracy i osiedlania w różnych państwach Unii Europejskiej sprawiła, że coraz więcej osób posiada majątek poza krajem pochodzenia. W praktyce oznacza to również więcej spraw spadkowych z elementem międzynarodowym — na przykład wtedy, gdy spadkodawca mieszkał za granicą, miał rachunek bankowy w innym państwie albo pozostawił nieruchomość poza Polską.

W takich sytuacjach ustalenie praw spadkobierców bywa trudniejsze, ponieważ każde państwo ma własne procedury, rejestry i wymagania formalne. Właśnie dlatego europejskie poświadczenie spadkowe zostało wprowadzone jako dokument ułatwiający wykazanie praw do spadku w innych państwach UE.

EPS pomaga potwierdzić status spadkobiercy, zapisobiercy, wykonawcy testamentu albo zarządcy spadku bez konieczności prowadzenia odrębnych postępowań w każdym kraju, w którym znajduje się majątek.

Europejskie poświadczenie spadkowe – gdzie znaleźć regulacje prawne?

Podstawą prawną dla europejskiego poświadczenia spadkowego jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 650/2012 z 4 lipca 2012 roku. Akt ten reguluje najważniejsze kwestie związane z transgranicznym dziedziczeniem w Unii Europejskiej, w tym jurysdykcję, prawo właściwe, uznawanie orzeczeń oraz korzystanie z dokumentów urzędowych w sprawach spadkowych.

W Polsce przepisy dotyczące tego dokumentu zaczęły obowiązywać 17 sierpnia 2015 roku. Wymagało to dostosowania między innymi Kodeksu postępowania cywilnego oraz prawa o notariacie do unijnych zasad. Dla wielu osób mieszkających za granicą była to istotna zmiana, ponieważ wcześniej sprawy spadkowe z majątkiem położonym w kilku krajach często wymagały prowadzenia odrębnych procedur w różnych państwach.

Celem nowych przepisów było uproszczenie i ujednolicenie zasad dziedziczenia w sytuacjach transgranicznych. Dzięki nim łatwiej ustalić, który organ powinien prowadzić sprawę, jakie prawo należy zastosować oraz w jaki sposób spadkobierca może wykazać swoje prawa do majątku znajdującego się w innym państwie UE.

Europejskie poświadczenie spadkowe, określane też potocznie jako europejskie poświadczenie dziedziczenia, jest dokumentem potwierdzającym prawa spadkobiercy, zapisobiercy windykacyjnego, wykonawcy testamentu albo zarządcy spadku. Może dotyczyć całego spadku albo wybranych składników majątkowych i służy do wykazania uprawnień w innych państwach członkowskich.

Dokument ma jednolitą formę i co do zasady jest uznawany w państwach UE uczestniczących w systemie. Trzeba jednak pamiętać o wyjątkach — Dania i Irlandia nie biorą udziału w tym mechanizmie, a Wielka Brytania po opuszczeniu Unii Europejskiej również nie jest objęta tym rozwiązaniem.

W praktyce duże znaczenie ma zasada, że dla sprawy spadkowej zwykle właściwe jest prawo państwa ostatniego zwykłego pobytu spadkodawcy, a nie samo obywatelstwo. Jeżeli więc Polak przez wiele lat mieszkał w Niemczech i tam znajdowało się centrum jego życia, przy ustalaniu kręgu spadkobierców oraz zasad podziału majątku zasadniczo brane będzie pod uwagę prawo niemieckie. Wyjątkiem mogą być sytuacje, w których spadkodawca skutecznie wybrał w testamencie prawo państwa swojego obywatelstwa albo jego związki z innym krajem były wyraźnie silniejsze niż z państwem pobytu.

Jak otrzymać europejskie poświadczenie spadkowe?

O wydanie europejskiego poświadczenia spadkowego można ubiegać się wtedy, gdy w sprawie występuje element transgraniczny. Chodzi przede wszystkim o sytuacje, w których dokument ma zostać wykorzystany w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej objętym rozporządzeniem spadkowym.

Najczęściej dotyczy to przypadków, gdy zmarły pozostawił majątek poza krajem, w którym prowadzone jest postępowanie. Może to być na przykład rachunek bankowy, nieruchomość, udział w spółce albo inne aktywa znajdujące się w Niemczech, Francji, Hiszpanii czy innym państwie UE.

Jeżeli właściwe do sprawy są polskie organy, a część majątku znajduje się za granicą, EPS pozwala wykazać prawa spadkobierców bez konieczności wszczynania osobnego postępowania spadkowego w każdym państwie. W praktyce dokument wydany przez polski sąd albo notariusza może być przedstawiony zagranicznej instytucji jako potwierdzenie statusu spadkobiercy, zapisobiercy, wykonawcy testamentu lub zarządcy spadku.

Takie poświadczenie spadkowe jest szczególnie przydatne wtedy, gdy trzeba uzyskać dostęp do środków na zagranicznym koncie, przepisać nieruchomość w rejestrze albo udowodnić prawo do konkretnego składnika majątku znajdującego się poza Polską.

Europejskie poświadczenie spadkowe – kiedy Ci się przyda?

Od strony praktycznej EPS jest najbardziej przydatne wtedy, gdy sprawa spadkowa nie ogranicza się do jednego państwa. Jeżeli majątek, spadkobiercy albo dokumenty są powiązane z różnymi krajami Unii Europejskiej, europejskie poświadczenie spadkowe może znacząco ułatwić potwierdzenie praw do spadku przed zagranicznym bankiem, urzędem albo rejestrem.

Wniosek warto rozważyć zwłaszcza wtedy, gdy:

• zmarły był obywatelem jednego państwa UE, ale mieszkał lub pozostawił majątek w innym kraju, np. Polak mieszkał we Francji i tam znajdowała się część jego majątku,
• tylko część spadku znajduje się za granicą, np. większość majątku jest w Polsce, ale rachunek bankowy, samochód, mieszkanie albo inwestycje znajdują się w Holandii,
• spadkobiercy mają inne obywatelstwo niż zmarły albo mieszkają w innym państwie UE,
• zapisobierca musi wykazać swoje prawo do konkretnego składnika majątku za granicą, np. nieruchomości położonej we Włoszech,
• wykonawca testamentu ma zarządzać majątkiem znajdującym się w innym państwie, np. sprzedać mieszkanie i podzielić środki między spadkobierców.

W takich sytuacjach dokument działa jak jednolite potwierdzenie statusu osoby uprawnionej. Zamiast tłumaczyć za granicą całą sprawę od początku, można przedstawić poświadczony odpis EPS i wykazać, kto jest spadkobiercą, zapisobiercą albo wykonawcą testamentu. Dzięki temu transgraniczne sprawy spadkowe są zwykle prostsze do przeprowadzenia i mniej podatne na opóźnienia.

Właściwy organ i wniosek do europejskiego poświadczenia spadkowego

Organem właściwym do wydania dokumentu jest organ tego państwa UE, którego sądy mają jurysdykcję w danej sprawie spadkowej. Co do zasady decydujące znaczenie ma ostatnie miejsce zwykłego pobytu spadkodawcy w chwili śmierci, a nie samo obywatelstwo ani wygoda prowadzenia sprawy w konkretnym kraju.

W praktyce oznacza to, że nie zawsze można wybrać polski sąd albo polskiego notariusza tylko dlatego, że postępowanie w Polsce wydaje się prostsze. Znaczenie mogą mieć również inne okoliczności, takie jak wybór prawa ojczystego w testamencie, umowa dotycząca właściwości sądu, miejsce położenia majątku albo dodatkowe podstawy jurysdykcji przewidziane w rozporządzeniu.

Jeżeli to polskie organy są właściwe do prowadzenia sprawy, EPS może zostać wydane przez:

• sąd rejonowy właściwy dla danej sprawy spadkowej,
• notariusza, który działa jako organ uprawniony na podstawie polskich przepisów.

Właściwość miejscową sądu ustala się najczęściej według ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy w Polsce. Jeżeli nie można go ustalić, znaczenie może mieć miejsce położenia majątku spadkowego albo jego części. Gdy nie ma także takiej podstawy, sprawę może rozpoznać Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy. Właściwe ustalenie organu na początku jest kluczowe, ponieważ błędnie złożony wniosek może opóźnić poświadczenie spadkowe i zwiększyć koszty całej procedury.

Wniosek o europejskie poświadczenie spadkowe można przygotować na standardowym formularzu unijnym, choć nie zawsze jest to obowiązkowe. W praktyce formularz porządkuje informacje i ułatwia organowi ocenę sprawy, dlatego często warto z niego skorzystać.

We wniosku powinny znaleźć się przede wszystkim dane spadkodawcy i wnioskodawcy, podstawa dziedziczenia, informacje o małżonku lub partnerze, znanych beneficjentach, testamencie albo innym rozrządzeniu na wypadek śmierci. Trzeba też wskazać, czy spadek został przyjęty albo odrzucony, jaki majątek ma zostać objęty dokumentem oraz w jakim celu poświadczenie będzie używane za granicą.

Wnioskodawca powinien również poinformować organ, czy między zainteresowanymi istnieje spór dotyczący okoliczności, które mają zostać potwierdzone. Organ może analizować dokumenty, żądać dodatkowych dowodów, zawiadamiać pozostałych uczestników i prowadzić dalsze ustalenia.

Jeżeli fakty są kwestionowane albo treść dokumentu byłaby sprzeczna z wcześniejszym orzeczeniem dotyczącym tych samych kwestii, EPS nie powinno zostać wydane. W takiej sytuacji najpierw trzeba rozwiązać spór lub uporządkować podstawę dziedziczenia, a dopiero później wrócić do wniosku o poświadczenie.

Sprostowanie, zmiana i zawieszenie skutków – jak się to robi?

Jeżeli w dokumencie pojawi się oczywista pomyłka, organ wydający może ją poprawić z urzędu albo na wniosek osoby, która ma w tym uzasadniony interes. Może chodzić na przykład o literówkę w nazwisku, błędnie wpisaną datę, nieprawidłowy numer dokumentu albo inną omyłkę techniczną.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy problem dotyczy samej treści rozstrzygnięcia. Jeżeli EPS wskazuje niewłaściwy udział w spadku, pomija osobę uprawnioną albo opiera się na dokumencie, który później okazał się nieważny, konieczna może być zmiana albo uchylenie poświadczenia. Taka procedura służy doprowadzeniu dokumentu do zgodności z rzeczywistym stanem prawnym.

Organ powinien poinformować osoby, którym wcześniej wydano poświadczone odpisy, o sprostowaniu, zmianie albo uchyleniu dokumentu. Ma to duże znaczenie praktyczne, ponieważ europejskie poświadczenie spadkowe może być przedstawiane bankom, rejestrom, nabywcom nieruchomości lub innym instytucjom w państwie, w którym znajduje się majątek.

Skutki dokumentu mogą zostać czasowo zawieszone:

• przez organ wydający — na czas rozpoznania wniosku o zmianę albo uchylenie,
• przez sąd odwoławczy — na czas postępowania dotyczącego środka zaskarżenia.

W okresie zawieszenia nie wydaje się nowych poświadczonych odpisów. Osoba, która wie o zawieszeniu skutków dokumentu, nie powinna posługiwać się nim tak, jakby nadal w pełni obowiązywał. Przy zaskarżeniu rozstrzygnięcia trzeba też pilnować terminów z pouczenia, zwłaszcza gdy konieczne jest złożenie wniosku o uzasadnienie postanowienia.

Dokumenty i dowody, które trzeba przygotować – co musisz wiedzieć?

Lista dokumentów potrzebnych do uzyskania europejskiego poświadczenia spadkowego zależy od konkretnej sytuacji rodzinnej, rodzaju majątku oraz prawa właściwego dla danej sprawy. Inaczej wygląda sprawa prosta, a inaczej postępowanie obejmujące majątek w kilku państwach, testament zagraniczny albo spór między spadkobiercami.

Najczęściej potrzebne są:

• odpis aktu zgonu spadkodawcy,
• akty stanu cywilnego potwierdzające pokrewieństwo, małżeństwo albo inną podstawę dziedziczenia,
• testament, kodycyl lub inny dokument rozporządzający majątkiem na wypadek śmierci,
• umowa majątkowa małżeńska albo dokument dotyczący ustroju majątkowego, jeżeli wpływa na skład spadku,
• oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku,
• wcześniejsze rozstrzygnięcia spadkowe, np. postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia,
• dowody ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy,
• dane wszystkich znanych spadkobierców, zapisobierców, wykonawców testamentu i zarządców spadku,
• dokumenty dotyczące majątku za granicą, np. odpis z księgi wieczystej, numer rachunku bankowego, dokument rejestrowy spółki albo dane identyfikujące udział,
• tłumaczenia dokumentów zagranicznych, a w razie potrzeby również apostille albo legalizacja.

Brak jednego dokumentu źródłowego nie zawsze oznacza, że EPS nie może zostać wydane. Organ może dopuścić inne dowody, jeżeli uzyskanie dokumentu jest niemożliwe albo nadmiernie utrudnione. Trzeba jednak jasno wyjaśnić, dlaczego danego dokumentu brakuje, i przedstawić wiarygodne materiały zastępcze.

Jeżeli podstawą dziedziczenia jest testament, warto wcześniej uporządkować krajowe dokumenty potwierdzające prawa spadkobierców. Nie zastępuje to jednak analizy jurysdykcji, prawa właściwego i celu, w jakim poświadczenie ma zostać użyte za granicą.

Procedura krok po kroku

Przygotowanie przed złożeniem wniosku

Na początku trzeba ustalić, po co dokument ma zostać wydany i w jakim państwie będzie używany. Inaczej przygotowuje się EPS potrzebne do wypłaty środków z zagranicznego rachunku bankowego, inaczej do wpisu właściciela nieruchomości, a jeszcze inaczej do potwierdzenia uprawnień wykonawcy testamentu. Warto wcześniej skontaktować się z bankiem, urzędem albo rejestrem za granicą i sprawdzić, jakie dane powinno zawierać poświadczenie oraz czy wymagane będzie tłumaczenie.

Kolejny krok to ustalenie jurysdykcji i prawa właściwego dla spadku. Trzeba zebrać informacje o ostatnim miejscu zwykłego pobytu spadkodawcy, jego obywatelstwie, ewentualnym wyborze prawa w testamencie oraz miejscu położenia majątku. Należy też przygotować listę spadkobierców, zapisobierców i innych zainteresowanych osób oraz sprawdzić, czy nie istnieje spór dotyczący testamentu, udziałów albo kręgu osób uprawnionych.

Wybór sądu, notariusza lub właściwego organu

Jeżeli sprawę mogą prowadzić polskie organy, wniosek składa się do właściwego sądu rejonowego albo do notariusza. W postępowaniu sądowym potrzebny będzie wniosek, wymagane załączniki i potwierdzenie opłaty. U notariusza konieczne jest przedstawienie dokumentów potrzebnych do sporządzenia protokołu oraz wydania poświadczonego odpisu.

Organ prowadzący sprawę analizuje przedstawione dane, może żądać dodatkowych dokumentów, sprawdzać informacje w rejestrach i zawiadamiać inne osoby zainteresowane. Jeżeli wszystkie okoliczności są jasne i nie ma sporu, europejskie poświadczenie spadkowe powinno zostać wydane bez zbędnej zwłoki. Jeżeli jednak ktoś kwestionuje testament, udziały albo status spadkobierców, najpierw trzeba rozwiązać ten problem w odpowiednim trybie.

Ważne jest również to, że zagraniczny bank, urząd lub rejestr nie wydaje polskiego poświadczenia — jest tylko jego odbiorcą. Dlatego przed złożeniem wniosku dobrze jest ustalić, jakich informacji oczekuje dana instytucja, aby dokument był praktycznie użyteczny i nie wymagał późniejszego poprawiania.

Co zrobić po wydaniu dokumentu?

Po wydaniu poświadczenia należy odebrać poświadczony odpis i dokładnie sprawdzić jego treść. Szczególną uwagę warto zwrócić na imiona, nazwiska, daty, numery dokumentów, udziały w spadku, opis majątku, podstawę dziedziczenia i zakres uprawnień. Jeśli pojawi się błąd, najlepiej od razu złożyć wniosek o sprostowanie, zanim dokument zostanie przetłumaczony i wykorzystany za granicą.

Następnie trzeba przygotować tłumaczenie, jeśli wymaga go instytucja zagraniczna, i złożyć odpis przed końcem jego ważności. Jeżeli procedura za granicą przeciąga się, warto odpowiednio wcześnie wystąpić o przedłużenie ważności albo o nowy odpis.

Po użyciu dokumentu za granicą trzeba sprawdzić, czy pozostają jeszcze inne obowiązki, np. podatkowe, rejestrowe albo związane z rozliczeniem między spadkobiercami. Poświadczenie spadkowe potwierdza prawa do spadku, ale samo nie załatwia wszystkich czynności wymaganych przez prawo państwa, w którym znajduje się majątek.

Ważne: błędne ustalenie jurysdykcji, prawa właściwego albo zakresu danych potrzebnych w dokumencie może prowadzić do odmowy, dodatkowych kosztów tłumaczeń i utraty ważności odpisu przed jego użyciem. Dlatego przed złożeniem wniosku warto dokładnie przeanalizować sprawę, zwłaszcza gdy obejmuje majątek w kilku państwach albo spór między zainteresowanymi.

Terminy, koszty i ryzyka praktyczne

Przepisy nie wskazują jednego sztywnego terminu, w którym organ musi wydać EPS. Dokument powinien zostać przygotowany bez zbędnej zwłoki po ustaleniu wszystkich danych, które mają zostać potwierdzone. W prostej, bezspornej sprawie procedura może przebiec stosunkowo szybko, ale przy dokumentach zagranicznych, konieczności ustalenia prawa obcego, doręczeniach do kilku osób albo sporze między spadkobiercami czas postępowania może się wyraźnie wydłużyć.

Najczęstsze problemy przy uzyskiwaniu EPS wynikają zwykle nie z samego formularza, ale z błędnych założeń na początku sprawy. Dlatego przed złożeniem wniosku warto sprawdzić jurysdykcję, kompletność danych i cel użycia dokumentu za granicą.

Do najważniejszych ryzyk należą:

• wniosek złożony do niewłaściwego państwa lub organu — samo obywatelstwo spadkodawcy nie przesądza jeszcze o tym, który sąd albo notariusz może prowadzić sprawę,
• brak pełnych danych osób zainteresowanych — pominięcie spadkobiercy, zapisobiercy albo innego beneficjenta może zablokować wydanie dokumentu lub doprowadzić do późniejszej zmiany poświadczenia,
• nierozstrzygnięty spór spadkowy — europejskie poświadczenie spadkowe nie służy do omijania postępowania, w którym trzeba najpierw ustalić ważność testamentu, udziały albo krąg spadkobierców,
• niedokładny opis majątku — jeżeli nieruchomość, udział, konto albo inny składnik majątku nie zostanie oznaczony wystarczająco precyzyjnie, zagraniczny rejestr lub bank może odmówić dokonania czynności,
• upływ ważności odpisu — poświadczony odpis ma ograniczony czas ważności, dlatego tłumaczenia i procedury rejestrowe trzeba planować tak, aby dokument nie stracił aktualności przed użyciem,
• pominięcie prawa obcego — właściwe przepisy mogą przewidywać szczególne prawa małżonka, ograniczenia odpowiedzialności za długi albo inne zasady podziału majątku,
• traktowanie EPS jak zabezpieczenia majątku — dokument potwierdza prawa spadkowe, ale sam nie chroni automatycznie przed bezprawnym rozporządzeniem majątkiem przez inną osobę.

W praktyce dobrze przygotowany wniosek powinien jasno wskazywać, gdzie dokument zostanie użyty, jakie prawa ma potwierdzać i jaki majątek obejmuje. Dzięki temu sprawy spadkowe z elementem zagranicznym można prowadzić sprawniej i z mniejszym ryzykiem odmowy ze strony banku, urzędu albo rejestru.

Najczęstsze błędy i odpowiedzi na pytania

1. Złożenie wniosku wyłącznie na podstawie obywatelstwa spadkodawcy
   Samo obywatelstwo nie przesądza o tym, który organ ma jurysdykcję. W pierwszej kolejności trzeba ustalić ostatnie miejsce zwykłego pobytu spadkodawcy, a dopiero później sprawdzić pozostałe podstawy właściwości. Polski paszport, meldunek albo adres korespondencyjny mogą nie wystarczyć do tego, aby sprawę prowadził polski sąd lub notariusz.
2. Brak wskazania celu użycia dokumentu
   Wniosek powinien jasno określać, gdzie EPS będzie przedstawione i jakie prawa ma potwierdzać. Inaczej przygotowuje się dokument dla banku, inaczej dla rejestru nieruchomości, a jeszcze inaczej dla wykonawcy testamentu, który ma zarządzać majątkiem za granicą.
3. Pominięcie ustroju majątkowego małżeńskiego
   Zanim organ ustali udziały spadkowe, może być konieczne oddzielenie majątku należącego do małżonka od majątku wchodzącego do spadku. Pominięcie tej kwestii może prowadzić do błędnego określenia udziałów i konieczności poprawiania dokumentu.
4. Brak tłumaczenia lub wymaganego uwierzytelnienia dokumentów
   Dokumenty zagraniczne mogą wymagać tłumaczenia, apostille albo innej formy legalizacji. Trzeba przy tym odróżnić samo europejskie poświadczenie spadkowe, które nie wymaga apostille, od dokumentów źródłowych składanych w sprawie.
5. Założenie, że odpis jest ważny bezterminowo
   Poświadczony odpis dokumentu ma ograniczoną ważność, dlatego przed jego użyciem trzeba sprawdzić termin i przewidywany czas procedury za granicą. Jeżeli sprawa w banku lub rejestrze może potrwać dłużej, warto wcześniej zadbać o przedłużenie ważności albo uzyskanie nowego odpisu.
6. Próba użycia EPS poza systemem unijnym
   Dokument nie działa jako uniwersalne poświadczenie praw spadkowych na całym świecie. Nie zastępuje lokalnych procedur w państwach, które nie uczestniczą w mechanizmie rozporządzenia, w tym w Danii, Irlandii, Wielkiej Brytanii czy USA.
7. Brak reakcji na błąd w treści dokumentu
   Nawet drobna pomyłka w nazwisku, dacie, numerze dokumentu albo oznaczeniu nieruchomości może spowodować odmowę dokonania czynności przez zagraniczny bank lub rejestr. O sprostowanie warto wystąpić od razu, zanim dokument zostanie przetłumaczony i złożony za granicą.

Przykłady zastosowania europejskiego poświadczenia spadkowego

Poniższe przykłady pokazują, kiedy poświadczenie spadkowe może realnie ułatwić postępowanie, a kiedy najpierw trzeba rozwiązać problem jurysdykcji, prawa właściwego albo sporu między osobami zainteresowanymi.

Przykład 1: nieruchomość w Hiszpanii

Spadkodawca mieszkał na stałe w Polsce, ale pozostawił mieszkanie w Hiszpanii. Jeżeli polski sąd ma jurysdykcję do sprawy spadkowej, spadkobierca może złożyć wniosek o EPS obejmujące jego status, udział w spadku oraz dane nieruchomości. Po otrzymaniu odpisu powinien sprawdzić wymagania hiszpańskiego rejestru, zlecić ewentualne tłumaczenie i złożyć dokument przed upływem terminu ważności. EPS potwierdza prawa spadkobiercy, ale nie zwalnia go z lokalnych obowiązków rejestrowych i podatkowych.

Przykład 2: polski obywatel mieszkający w Niemczech

Jeżeli zmarły był obywatelem Polski, ale od wielu lat mieszkał i prowadził centrum życia w Niemczech, samo obywatelstwo nie wystarczy do przyjęcia jurysdykcji polskiego organu. Nawet jeśli w Polsce pozostał rachunek bankowy, co do zasady właściwy może być organ niemiecki. W takiej sytuacji europejskie poświadczenie dziedziczenia w Niemczech może być potrzebne do wykazania praw do majątku znajdującego się w Polsce albo innym państwie UE.

Przykład 3: spór o krąg spadkobierców

Jeżeli wnioskodawca twierdzi, że dziedziczy samodzielnie, ale inni krewni kwestionują testament lub swój udział w spadku, notariusz nie powinien wydawać EPS potwierdzającego sporne prawa. Najpierw trzeba ustalić ważność testamentu, krąg spadkobierców i udziały w odpowiednim postępowaniu. Dopiero po wyjaśnieniu tych kwestii możliwe jest wydanie dokumentu, który będzie bezpieczny do użycia za granicą.

FAQ

Czy europejskie poświadczenie spadkowe trzeba uzyskać obowiązkowo?
Nie. Europejskie poświadczenie spadkowe jest dokumentem fakultatywnym, a nie obowiązkowym etapem każdej sprawy. W niektórych sytuacjach wystarczy krajowe orzeczenie spadkowe albo akt poświadczenia dziedziczenia, o ile zagraniczny bank, urząd lub rejestr akceptuje taki dokument. EPS bywa jednak praktyczniejsze, ponieważ działa w państwach uczestniczących w systemie bez konieczności przechodzenia osobnej procedury uznania.

Czy polski notariusz może wydać EPS dla majątku położonego za granicą?
Tak, ale tylko wtedy, gdy polskie organy mają jurysdykcję do prowadzenia danej sprawy spadkowej. Sam fakt, że część majątku znajduje się poza Polską, nie wyklucza wydania dokumentu przez polskiego notariusza. Nie można jednak wydać poświadczenia, jeśli istnieje nierozstrzygnięty spór dotyczący faktów, które mają zostać potwierdzone.

Czy odpis EPS jest ważny bezterminowo?
Nie. Poświadczony odpis EPS jest co do zasady ważny przez 6 miesięcy. W uzasadnionych przypadkach organ może wskazać dłuższy okres ważności. Jeżeli termin upłynie, trzeba wystąpić o przedłużenie ważności albo uzyskać nowy odpis.

Czy EPS wymaga apostille albo legalizacji?
Nie. Samo europejskie poświadczenie spadkowe nie wymaga apostille ani dodatkowej legalizacji. Inaczej może być jednak z dokumentami źródłowymi składanymi w sprawie, zwłaszcza jeśli zostały wydane poza Unią Europejską.

Czy EPS trzeba tłumaczyć?
Nie ma jednej zasady obowiązującej w każdej sytuacji. Rozporządzenie nie nakłada automatycznego obowiązku tłumaczenia w każdym przypadku, ale zagraniczny bank, urząd albo rejestr może zażądać przekładu zgodnego z lokalną praktyką. Najbezpieczniej potwierdzić wymagania jeszcze przed zleceniem tłumaczenia.

Czy EPS samo przenosi własność nieruchomości?
Nie. Dokument może być podstawą do dokonania wpisu w zagranicznym rejestrze, ale nie zastępuje wszystkich czynności wymaganych w państwie, w którym znajduje się nieruchomość. Często potrzebne są jeszcze lokalne formularze, dane katastralne, opłaty, rozliczenia podatkowe albo inne formalności.

Co zrobić, jeśli zagraniczny bank nie chce przyjąć EPS?
Najpierw warto poprosić o pisemne wskazanie przyczyny odmowy. Następnie trzeba sprawdzić, czy odpis jest nadal ważny, czy dane w dokumencie są zgodne, czy tłumaczenie spełnia wymagania i czy zakres praw wskazanych w poświadczeniu odpowiada temu, czego oczekuje bank. Jeżeli instytucja żąda dodatkowej procedury mimo prawidłowego dokumentu, warto powołać się na skutki wynikające z rozporządzenia nr 650/2012 i skonsultować dalsze działania w państwie, w którym dokument ma zostać użyty.

Czy EPS działa w Danii, Irlandii, Wielkiej Brytanii albo USA?
Nie w trybie przewidzianym przez unijne rozporządzenie spadkowe. Dania i Irlandia nie uczestniczą w tym systemie, a Wielka Brytania oraz USA pozostają poza mechanizmem unijnym. W takich państwach konieczne jest ustalenie lokalnej procedury potwierdzenia albo uznania praw spadkowych.